Loadding...
Liên kết website
  • Giới thiệu

Một số bệnh thường gặp ở người cao tuổi Bệnh về hệ tu&i
 Kỳ này Bản tin Dân số xin giới thiệu một số bệnh liên quan đến Hê tuần hoàn thường gặp ở người cao tuổi (NCT) để bạn đọc tham khảo và truyền thông trong hoạt động chăm sóc sức khỏe NCT.

1.     Bệnh tăng huyết áp

Đối với NCT, tăng huyết áp khi đo huyết áp lúc bình thường, tức đo sau khi nghỉ ngơi 15-20 phút có trị số huyết áp từ 150/90 mmHg trở lên và đo huyết áp 3 lần liên tiếp nhau.

Thông thường người bệnh không có triệu chứng khi tăng huyết áp ở mức độ nhẹ và trung bình, bệnh thường tiến triển thầm lặng, dẫn đến tổn thương các cơ quan như võng mạc mắt, não, tim, thận, …

Một số dấu hiệu người bệnh có thể nhận thấy như: Dễ bị kích thích thần kinh, khó thở khi gắng sức, đánh trống ngực. Nhức đầu vùng chẩm. Chóng mặt khi thay đổi tư thế, ù tai rối loạn vận mạch ở các đầu chi.

Bệnh tăng huyết áp có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim, đột quỵ và tử vong.

Phòng bệnh

 Do phần lớn bệnh không rõ nguyên nhân và bệnh có liên quan đến chế độ dinh dưỡng và lối sống nên với chế độ ăn, rèn luyện thể lực và sinh hoạt phù hợp thì nguy cơ mắc bệnh giảm đi đáng kể. Cụ thể để phòng tránh tăng huyết áp:

+Cần duy trì cân nặng hợp lý với chỉ số BMI từ 18,5-23kg/m2; Ăn uống hợp lý giống như người cao tuổi khoẻ mạnh; Giảm lượng muối ăn dưới 6g/ngày (tương đương một muỗng cà phê); Tăng lượng ka li trong khẩu phần ăn; Hạn chế thức ăn có nhiều cholesterol và axít béo no như mỡ động vật, lòng đỏ trứng, phủ tạng động vật, thịt đỏ, tôm, … Hạn chế chất béo transfat như mì gói, bánh snack, khoai tây chiên đóng hộp, bơ thực vật,…

+ Thực đơn nên có cá ít nhất 2 - 3 lần trong tuần, nên ăn thường xuyên đạm thực vật như đậu hũ, các loại đậu hạt. Nên dùng dầu thực vật như dầu đậu nành, dầu đậu phộng, dầu mè, dầu gấc, mỡ cá… thay cho mỡ thịt. Đây là nhóm thực phẩm chứa nhiều chất béo omega 3, omega 6 là chất béo tốt cho tim mạch.

+ Tăng cường ăn rau xanh, quả tươi (tối thiểu 300g rau và 200g trái cây) để đảm bảo cung cấp đủ vitamin, khoáng chất và chất xơ. Ưu tiên chọn lựa các loại rau và trái cây giàu kali (chuối, rau lang, rau dền, rau ngót,…) vì có tác dụng tốt cho tim mạch, hỗ trợ phòng ngừa tăng huyết áp.

+ Bỏ hoặc hạn chế uống rượu, bia; Ngừng hoàn toàn việc hút thuốc lá, thuốc lào; Tập thể dục, đi bộ, đi xe đạp hoặc vận động bằng những động tác đơn giản, ở mức độ vừa phải, đều đặn khoảng 30 phút mỗi ngày ít nhất từ 3- 5 ngày/tuần.

+ Tránh lo âu, căng thẳng thần kinh

Người trên 60 tuổi cần theo dõi huyết áp 1 lần/tuần.

2.     Bệnh tai biến mạch máu não

Bệnh tai biến mạch máu não thường để lại những di chứng nặng nề cho người bệnh. Người bị tai biến mạch máu não có 2 dạng thường gặp là nhũn não và xuất huyết não.

Một số dấu hiệu nhận biết

- Rối loạn tri giác: Có bệnh nhân vẫn còn tỉnh táo, nhưng đa số có tri giác giảm sút như: lơ mơ, ngủ gà, đôi khi hôn mê.

- Rối loạn vận động: Liệt nửa người, trường hợp nhẹ đi lại khó khăn, trường hợp nặng không tự đi lại được.

- Liệt mặt cùng bên liệt nửa người, liệt các cơ hầu họng làm cho người bệnh nuốt khó khăn, khi ăn uống dễ bị sặc, nói khó nghe.

-Đi tiểu, đi tiêu không tự chủ.

Phòng bệnh

- Ngừng hoàn toàn việc hút thuốc lá.

- Điều trị tốt bệnh tăng huyết áp vì tăng huyết áp là nguyên nhân chính gây xuất huyết não và cũng là yếu tố làm tăng tốc độ xơ vữa động mạch gây nhũn não. Đo huyết áp hàng ngày với bệnh nhân tăng huyết áp.

- Điều trị tốt các bệnh đái tháo đường, tăng lipid máu để giảm nguy cơ xơ vữa động mạch gây nhũn não.

- Phối hợp dùng aspirin liều thấp (theo chỉ định của bác sỹ).

Phòng tiến triển bệnh

- Xử trí lúc đầu rất quan trọng. Bệnh nhân nằm yên tĩnh tại chỗ, động viên bệnh nhân bình tĩnh thư giãn và thở đều, không xoa bóp, bấm huyệt, không di chuyển, không dùng thuốc nếu không có chỉ định của bác sỹ.

- Một số lưu ý trong chăm sóc bệnh nhân bị tai biến mạch máu não: Cho ăn thức ăn lỏng, đủ chất dinh dưỡng. Thay đổi tư thế nằm thường xuyên để tránh loét;  đỡ bệnh nhân ngồi dậy, vỗ lưng và yêu cầu bệnh nhân hít thở sâu để tránh viêm phổi. Hút đờm dãi làm thông đường thở. Tránh các khớp bị cố định ở tư thế xấu.

- Phục hồi chức năng cho người bệnh nhằm chống teo cơ, cứng khớp và có vai trò quan trọng nhằm nâng cao chất lượng và kéo dài cuộc sống của người bệnh, gồm các động tác như: Xoa bóp các cơ bị liệt. Tự tập cử động các cơ bị liệt. Tập có trợ giúp của máy hoặc của người thân.

3. Bệnh mạch vành

Bệnh thường là hẹp hoặc tắc động mạch vành làm giảm tưới máu, giảm cung cấp oxy và chất dinh dưỡng cho cơ tim, biểu hiện thiếu máu cục bộ cơ tim gây tai biến nguy hiểm là đột tử hoặc suy tim.

Một số dấu hiện nhận biết bệnh

Ở NCT bệnh có 02 thể:

- Thể không đau ngực (thường gặp). Người bệnh không đau ngực, nên không đi khám và điều trị, do đó có thể bị nhồi máu cơ tim và tử vong đột ngột.

- Thể có đau ngực: Xuất hiện cơn đau thắt ngực điển hình do thiếu máu cục bộ cơ tim có một số đặc điểm:

+  Hoàn cảnh xuất hiện: Cơn đau thắt ngực thường xảy ra sau khi gắng sức, làm việc nặng, xúc động mạnh, sau bữa ăn thịnh soạn, thời tiết quá lạnh … Nếu cơn đau ngực xuất hiện lúc nghỉ ngơi, không gắng sức là dấu hiện báo động tình trạng bệnh nguy hiểm, cần theo dõi và điều trị tích cực để phòng ngừa nhồi máu cơ tim.

+ Triệu chứng: Người bệnh cảm giác đau ở ngực trái vùng trước tim, đôi khi chỉ thấy khó chịu hoặc cảm thấy nặng bị đè ép sau xương ức lan đến cổ, hàm, vai, cánh tay trái.

+ Thời gian: Thông thường cơn đau chỉ kéo dài từ vài giây đến vài phút, thường không quá 5 phút. Khi cơn đau thắt ngực kéo dài quá 15 - 20 phút phải nghĩ đến nhồi máu cơ tim. Tần suất cơn đau cũng rất thay đổi, có thể vài tuần, vài tháng một lần nhưng nếu nặng hơn là vài lần trong một ngày.

+ Triệu chứng kèm theo: trong trường hợp nhồi máu cơ tim, đồng thời với đau thắt ngực có tính chất lan tỏa người bệnh cảm thấy hồi hộp lo âu, cảm giác khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn, nôn, đau vùng thượng vị, có khi nấc, ợ đầy hơi, đánh trống ngực, choáng váng…cơn đau kéo dài và nghỉ ngơi cũng không đỡ.

+ Khi có các dấu hiệu trên bệnh nhân cần:

Trong trường hợp cơn đau thắt ngực: Ngừng ngay các hoạt động, nằm nghỉ ngơi tuyệt đối, tốt nhất là ở tư thế nửa nằm - nửa ngồi trong những trường hợp nhẹ có thể qua khỏi cơn đau. Nếu không đỡ cho ngậm thuốc điều trị đặc hiệu dưới lưỡi sau vài phút có thể làm giảm cơn đau ngực. Đây cũng là một cách thử nghiệm có phải cơn đau thắt ngực do thiếu máu cục bộ cơ tim hay không.

Trong trường hợp nhồi máu cơ tim: Bệnh nhân phải được nằm bất động tại giường, hạn chế di chuyển, mời thầy thuốc đến khám, chống đau bằng các loại thuốc giảm đau.

Phòng tiến triển bệnh

* Giảm thiểu hoặc loại bỏ hẳn các yếu tố nguy cơ như: Ngưng hút thuốc lá, điều trị tình trạng tăng cholesterol trong máu, kiểm soát huyết áp, đường máu, thay đổi môi trường sống, giảm stress, tăng cường hoạt động thể lực vừa sức, chế độ ăn hợp lý và nghỉ ngơi nhiều.

* Chăm sóc và theo dõi:

- Không nên gắng sức, xúc động, căng thẳng…

- Luôn mang theo bên người thuốc nitrate tác dụng nhanh, trước khi dùng các thuốc này phải được sự chỉ định và hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.

- Khi xuất hiện cơn đau thắt ngực phải dùng ngay một trong các loại thuốc nitrate tác dụng nhanh nêu trên, tìm cách liên hệ với bác sĩ điều trị hoặc cơ sở y tế, trung tâm cấp cứu gần nhất.

- Nếu tự nhiên có triệu chứng đau thắt ngực kéo dài hơn 5 phút hãy gọi cấp cứu khẩn cấp.

- Đi khám nếu lần đầu tiên đau ngực, hoặc xuất hiện các triệu chứng mới, hoặc các triệu chứng xảy ra thường xuyên và nặng hơn để được làm các xét nghiệm chẩn đoán. Điều trị sớm các triệu chứng đau ngực có thể làm giảm nguy cơ tổn thương cơ tim.

- Bệnh nhân có tiền sử bệnh lý mạch vành cần đến bác sĩ ngay nếu có các triệu chứng: Mệt mõi, đau thắt ngực thường xuyên, đau ngay cả khi đang nghỉ ngơi; tim đập rất chậm (dưới 60 nhịp một phút), hoặc rất nhanh (hơn 120 nhịp một phút), hoặc không ổn định; gặp khó khăn khi dùng thuốc; có bất kì triệu chứng bất thường khác.

+ Nếu có biểu hiện mất ý thức ở một bệnh nhân bị đau thắt ngực cần lập tức tìm kiếm sợ trợ giúp của bác sĩ.

Phòng bệnh

NCT có thể phòng tránh bệnh mạch vành bằng việc thực hiện các biện pháp đơn giản như: Tập luyện thể dục thường xuyên, đều đặn và phù hợp. Không hút thuốc lá, không uống rượu, bia, hạn chế các chất kích thích. Ăn uống cân đối các chất. Duy trì cân nặng hợp lý, tránh béo phì. Sống tích cực: Tránh căng thẳng thần kinh, xúc cảm mạnh. Cố gắng tạo cho mình những cảm xúc dương tính như vui vẻ, thoải mái, dễ tha thứ, tìm đến những thú vui vừa ý, lành mạnh trong tư tưởng và việc làm. Tránh để bị lạnh. Chia nhỏ các bữa ăn trong ngày. Làm việc xen kẽ nghỉ ngơi, giải trí...

- Điều trị bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa lipit,… cho thật ổn định. Tiêm phòng cúm có thể làm giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim./.

 

                                                              Nguyễn Văn Lắng

frame_bgBR
Thăm dò ý kiến
Mong muốn của anh chị về giới tính khi sinh?
Con trai hoặc gái đều được
Là con trai
Là con gái